Goede feedback is concreet, komt op tijd en gaat over gedrag, niet over de persoon. Vertel wat je zag, wat het effect was en wat je vraagt, en vraag daarna hoe de ander het ziet. Stem je toon af op wie er tegenover je zit: niet iedereen hoort feedback op dezelfde manier.
Een eenvoudige opbouw in vier stappen
- Wat zag of hoorde je? Beschrijf één concrete situatie, zo feitelijk mogelijk.
- Wat was het effect? Op jou, op het werk of op het team.
- Wat vraag of stel je voor? Wat wil je dat er voortaan gebeurt?
- Hoe ziet de ander het? Vraag het, en luister.
Een voorbeeld: „In het overleg van vanochtend viel je Sanne twee keer in de rede. Daardoor kon ze haar voorstel niet afmaken, en dat was zonde, want het was een goed plan. Wil je haar de volgende keer laten uitpraten? Hoe zag jij het?”
Deze opbouw lijkt op het SBI-model (situatie, gedrag, impact) van het Center for Creative Leadership. Het CCL raadt aan om daarna te vragen wat de ander wilde bereiken. Dat lijkt op stap 4.
Voorbeeldzinnen
| Situatie | Zo zeg je het |
|---|---|
| Een collega levert te laat aan | „Het rapport kwam gisteren pas om vijf uur binnen, terwijl we twaalf uur hadden afgesproken. Daardoor kon ik het niet meer nakijken voor de klant. Wat had je nodig om het op tijd te halen?” |
| Een collega onderbreekt je in overleggen | „In de laatste twee overleggen werd ik onderbroken voordat ik mijn punt had gemaakt. Dan haak ik af. Wil je me laten uitpraten? Dan doe ik dat ook bij jou.” |
| Een compliment | „Hoe je die lastige klant gisteren te woord stond: rustig, en je bleef vriendelijk. Daardoor is hij gebleven. Knap gedaan.” |
| Feedback aan je leidinggevende | „Mag ik je iets teruggeven over het teamoverleg? De besluiten vielen aan het eind snel, en daardoor wist niet iedereen wat er van wie verwacht werd. Zullen we de laatste vijf minuten gebruiken om de afspraken samen te vatten?” |
| De ander reageert verdedigend | „Ik merk dat het binnenkomt als kritiek. Zo bedoel ik het niet: ik wil dat het voor ons allebei beter werkt. Hoe zie jij het?” |
Feedback geven aan een collega
- Geef het snel, liefst binnen een dag of twee.
- Kritische feedback geef je onder vier ogen, niet in de groep.
- Eén punt tegelijk.
- Benoem ook wat goed gaat, niet alleen wat beter kan.
- Vraag of de ander er op dat moment voor openstaat.
Feedback geven aan je leidinggevende
Feedback geven aan je leidinggevende voelt spannender. Vraag eerst of het een goed moment is, houd het bij één concrete situatie en koppel het aan een gezamenlijk doel, zoals een beter overleg of een tevreden klant. Kom met een voorstel, niet alleen met een probleem.
Stem je feedback af op de ander
Mensen nemen informatie verschillend op. Het Process Communication Model® beschrijft zes manieren waarop mensen de wereld waarnemen. Bij feedback zie je dat zo terug:
- Wie vooral in feiten denkt, wil het concreet en logisch: wat gebeurde er, wat zijn de gevolgen, wat is het voorstel?
- Wie vanuit overtuigingen werkt, hoort graag waarom het belangrijk is en wat jij ervan vindt, en wil met de eigen mening serieus genomen worden.
- Wie vooral voelt, wil eerst merken dat je diegene als persoon waardeert. Pas daarna komt de boodschap echt binnen.
- Wie reageert vanuit plezier en energie, haakt af bij een lange preek. Houd het luchtig en kort.
- Wie veel nadenkt en reflecteert, heeft baat bij een duidelijke vraag en tijd om erover na te denken.
- Wie op actie gericht is, wil het direct en kort: wat moet er anders, en wat levert dat op?
Iedereen heeft al die kanten in zich, in een eigen volgorde. Kijk dus vooral naar hoe de ander op dit moment reageert, en pas je daarop aan.
Feedback ontvangen
- Luister tot de ander is uitgepraat.
- Vraag door als iets niet duidelijk is: „Kun je een voorbeeld geven?”
- Bedank de ander. Feedback geven kost moeite.
- Bepaal daarna zelf wat je ermee doet. Je hoeft het niet overal mee eens te zijn.
Drie valkuilen
De sandwichmethode
Kritiek verpakken tussen twee complimenten klinkt vriendelijk, maar de ander hoort vaak alleen de kritiek, of mist die juist. Wees liever direct en vriendelijk tegelijk.
Te lang wachten
Feedback over iets van drie weken geleden kan voelen als een verwijt. Hoe eerder, hoe beter.
Generaliseren
Woorden als „altijd” en „nooit” roepen verzet op. Houd het bij die ene situatie.
Feedback in je team verbeteren
Wil je dat feedback in je team gewoon wordt? Dan helpt een training waarin jullie samen oefenen met situaties uit jullie eigen werk. In de feedback- en gesprekstraining werken we met het Process Communication Model®, zodat iedereen leert hoe de ander feedback het best ontvangt. Een dagdeel incompany kost € 1.375 en een hele dag € 2.250, exclusief btw. Daar komt € 250 per deelnemer bij voor het PCM-profiel, dat we in de training bespreken.
Benieuwd wat het voor jullie team kan doen?
Plan een gratis kennismaking van 30 minuten: online via Microsoft Teams, telefonisch of in Amersfoort. Je hoort binnen één werkdag van me.
Veelgestelde vragen
Feedback die de ander helpt om iets beter te doen. Ze is concreet, gaat over gedrag en komt met een vraag of voorstel. Het tegenovergestelde is kritiek die alleen zegt wat er mis is.
Een garantie is er niet, maar het helpt als je bij één concrete situatie blijft, het onder vier ogen doet en oprecht vraagt hoe de ander het ziet. Stem daarnaast je toon af op de ander.
Kritiek oordeelt over wat er mis is. Feedback beschrijft wat je zag, wat het effect was en wat je graag anders ziet, en laat ruimte voor de kant van de ander.
Liever vaak en kort dan af en toe veel. Positieve feedback mag ook vaker: wie hoort wat goed gaat, weet wat zo moet blijven.
Bronnen
- Center for Creative Leadership, Use Situation-Behavior-Impact (SBI)™ To Understand Intent.
